Trong những bước đầu tìm hiểu Phật giáo Nguyên thủy, không ít hành giả khi nghe danh xưng “Tam Tạng Kinh Điển” đều có cảm giác choáng ngợp trước khối lượng kiến thức khổng lồ. Phải chăng đây là nội dung quá tầm đối với người cư sĩ bình thường. Tuy nhiên, nếu tiếp cận đúng phương pháp, chúng ta sẽ thấy Tam Tạng vô cùng gần gũi. Có thể ví nó như một kim chỉ nam toàn diện cho người tu tập, giúp cho tiến trình tu học luôn đi đúng trọng tâm.
1. Tam Tạng là gì?
Tam Tạng (Tipiṭaka) theo nghĩa đen là “ba cái giỏ”, tượng trưng cho ba kho tàng lớn dùng để gìn giữ và hệ thống hóa pháp bảo.
Ba bộ phận chính yếu đó là:
Bộ Tạng Luật (Vinaya Piṭaka)
Sutta Piṭaka – Tạng Kinh
Bộ Tạng Vi Diệu Pháp (Abhidhamma Piṭaka)
Trong Phật giáo Theravāda, toàn bộ kho tàng kinh điển này được gìn giữ qua ngôn ngữ Pāḷi, được đánh giá là hệ thống kinh điển uy tín, phản ánh chính xác nhất những lời thuyết giảng của Đức Phật.
Vinaya Piṭaka: Cốt lõi của giới hạnh
Tạng Luật chủ yếu dành cho chư Tăng Ni, nhưng người tại gia hiểu Luật sẽ tu rất vững.
Mục đích cốt yếu của giới luật không nằm ở sự ràng buộc, mà nhằm:
Giữ đời sống thanh tịnh
Hạn chế các tranh chấp và phiền toái
Xây dựng không gian lý tưởng để nuôi dưỡng Định và Tuệ
Có thể hiểu đơn giản:
Luật đóng vai trò như khung sườn an toàn cho thân nghiệp và khẩu nghiệp
Đối với người sơ cơ, điều quan trọng là thấu hiểu tinh thần:
Quy luật gieo nhân gặt quả qua hành động
Biết rõ các ranh giới đạo đức
Sống có kỷ luật và trách nhiệm
Trải nghiệm Tạng Kinh qua những lời dạy trực tiếp
Trong ba tạng, Tạng Kinh là nội dung phổ biến và dễ tiếp cận nhất với người tại gia.
Phần này lưu giữ:
Những bài giảng đạo của Đức Thế Tôn
Các cuộc đàm luận giữa Ngài với các vị đệ tử, giới quyền quý, thường dân và các đạo sư khác
Những chỉ dẫn trực tiếp về khổ – nguyên nhân khổ – con đường diệt khổ
Hệ thống Tạng Kinh gồm 5 bộ Nikāya chủ đạo, với đặc điểm:
Sắp xếp theo độ dài của các bài kinh: trường, trung và tiểu
Chứa đựng những hướng dẫn hành trì click here thực tế như Pháp Cú hay Tứ Niệm Xứ
Có những bài kinh giải quyết trực tiếp các khúc mắc trong cuộc sống thường nhật
Có thể nói:
Tạng Kinh chính là lộ trình tu tập được dẫn dắt bằng thuyết giảng và các câu chuyện sinh động
Người bắt đầu tu học sẽ thấy Tạng Kinh là điểm xuất phát lý tưởng nhất.
Khám phá Tạng Vi Diệu Pháp: Bản đồ chi tiết về tâm thức
Mặc dù Abhidhamma là nội dung có tính trừu tượng và đòi hỏi tư duy cao, nhưng đây lại là phần uyên thâm nhất.
Nếu coi:
Tạng Kinh là “Phật dạy gì”
Thì Vi Diệu Pháp giải thích “Các quy luật của Pháp vận động ra sao”
Vi Diệu Pháp phân tích rất chi tiết:
Tâm là gì?
Các thành phần tâm lý hiện diện trong từng khoảnh khắc tâm
Cội nguồn phát sinh các triền cái tham, sân, si
Quy luật vận hành của hành động và quả tương ứng
Đối với người vừa khởi sự:
Chưa cần thiết phải nghiên cứu Abhidhamma ngay lập tức
Nhưng biết rằng nó tồn tại giúp tránh hiểu sai Phật pháp theo cảm tính hay niềm tin mơ hồ
Sự tương ứng giữa Tipiṭaka và lộ trình Giới – Định – Tuệ
Có một sự tương quan rất logic:
Tạng Luật → Giới
Tạng Kinh → Định
Tạng Vi Diệu Pháp → Tuệ
Ba bộ phận này luôn có sự gắn kết và bổ trợ lẫn nhau:
Có Giới → Định mới vững
Khi tâm đạt đến sự định tĩnh thì Tuệ giác mới bắt đầu nảy nở
Nhờ có Tuệ mà hành giả hiểu được giá trị của Giới và giữ gìn một cách tự nhiên
Lộ trình tìm hiểu Tam Tạng cho người mới
Một vài lời khuyên thiết thực:
Tránh việc nôn nóng muốn nắm bắt toàn bộ ngay lập tức
Hãy học theo thứ tự:
Nắm vững các nguyên tắc đạo đức căn bản
Ứng dụng các bài Kinh để quán chiếu thực tế cuộc sống
Khi căn tính và sự hiểu biết đã chín muồi, hãy nghiên cứu Abhidhamma để phát triển tuệ giác
Tipiṭaka không tồn tại để làm giàu vốn tri thức lý thuyết, mà để:
thực hiện cuộc cách mạng tâm linh nơi thân, miệng và ý mỗi ngày